วิธีเก็บรักษามะนาวไว้บริโภคไว้นานเป็นปี

มะนาวจัดเป็นไม้ผลที่นิยมปลูกกันทั่วทุกภาคของประเทศไทย และนับว่ามีความสำคัญต่อวิถีชิวิตความเป็นอยู่ของคนไทยเป็นอย่างยิ่ง

จะเห็นได้จากการนำไปเป็นส่วนประกอบในการปรุงอาหาร ทำให้เกิดรสชาติที่ชวนรับประทานของอาหารในแต่ละมื้อ ไม่ว่าจะเป็น้ำปลามะนาวน้ำพริกกะปิ และต้มยำกุ้ง ให้เปรียบเทียบระหว่างร้านอาหารที่ใช้มะนาวจริงกับร้านอาหารที่ใช้มะนาวเทียม (กรดมะนาว) ในการปรุงอาหาร รสชาติแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง อาหารที่ใส่น้ำมะนาวจริงรสชาติจะเปรี้ยวแบบอ่อนนุ่มชุ่มคอ แต่ถ้าเป็นมะนาวเทียม (กรดมะนาว) รสชาติจะเปรี้ยวจี๊ด เข้มข้นแสบคอทำให้อาหารมื้อนั้นเสียรสชาติไปเลย ถ้าใช้มะนาวแท้ๆ จะดีกว่าน่ารับประทานกว่าเยอะ ร้านค้าบางรายอาจจะเถียงว่าก็มะนาวมันแพง (หน้าแล้ง) จะให้ทำอย่างไร? ก็ของบอกว่าเก็บตุนมะนาวหน้าฝนที่มีราคาถูกและออกมาล้นตลาดเอาไว้จะดีกว่า

มีวิธีเก็บรักษามากมายหลายวิธีด้วยกัน อยู่ที่ว่าจะเลือกใช้วิธีไหนได้แก่

การฝังในทรายชื้นหรือแกลบชื้น เป็นวิธีที่คนเก่าคนแก่นิยมใช้กัน โดยนำผลมะนาวมาฝังในกระบะทรายหรือแกลบชื้น จะฝังในโอ่งหรือกระถางก็ได้แล้วแต่จะสะดวกในการจัดหาภาชนะ แต่มีข้อจำกัดคือจะเก็บรักษาหรือยืดอายุการเก็บได้เพียง 1 เดือน และมักพบปัญหาการเข้าทำลายของเชื้อจุลินทรีย์โดยเฉพาะผลที่มีตำหนิ ซึ่งการฝังในทรายชื้นหรือแกลบชื้นเป็นการลดอัตราการคายน้ำของผลมะนาว จึงช่วยรักษาความเต่งตึงของผลและชะลอความเขียวของผลมะนาวให้อยู่ได้นานวัน

การบรรจุลงในถุงพลาสติก โดยนำผลมะนาวบรรจุใส่ถุงพลาสติกแล้วมัดปากถุงให้แน่นพร้อมเจาะรูถุงพลาสติกเล็กๆ ไว้ 15 รูเข็ม เพื่อช่วยลดอัตราการคายน้ำของผล เก็บไว้ในอุณหภูมิที่ต่ำในมุนห้องของบ้าน จะเก็บไว้ได้ประมาณ 1 เดือน แต่ถ้าจะเก็บไว้นานกว่านี้ ก็ไม่ต้องเจาะรู แต่ต้องมัดปากถุงให้แน่น เก็บไว้ในอุณหภูมิประมาณ 10 องศาเซลเซียล จะมีอายุการเก็บรักษาได้นานกว่ามะนาวในถุงพลาสติกเจาะรู

การเก็บรับกาษในอุณหภูมิต่ำ คือ การเก็บรักษาในห้องเย็น เป็นวิธีที่นิยมอย่างแพร่หลาย เนื่องจากอุณหภูมิต่ำสามารถชะลอการเจริญเติบโตของเชื้อจุลินทรีย์ในผลมะนาว โดยการเก็บรักษาที่อุณหภูมิระหว่าง 10-15 องศาเซลเซียส หากเก็บรักษาในอุณหภูมิที่ต่ำเกินไปอาจทำให้เกิดการสะท้อนหนาวของผลมะนาวได้ ลักษณะสะท้อนหนาวของผลมะนาวคือ การเกิดรอยบุ๋มเล็กๆ กระจายทั่วทั้งผล การเก็บวิธีนี้จะอยู่ได้นาน 6-8 สัปดาห์

การเคลือบผิดมะนาวด้วยไข สามารถลดอัตราการคายน้ำของผลและการเข้าทำลายของเชื้อจุลินทรีย์ เมื่อผสมสารป้องกันกำจัดโรคพืชกับสารละลายไข นอกจากนี้ไขบางชนิดยังทำให้ผิวมะนาวมีสีสดใสเป็นมัน การเคลือบผิดมะนาวด้วยแท็ก (Tag) แล้วเก็บไว้ที่อุณหภูมิห้องจะเก็บผลมะนาวได้ประมาณ 18 วัน ส่วนการเคลือบผิวมะนาวด้วยไข Stafresh 360 ความเข้มข้น 50-70% สามารถยืดอายุการเก็บรักษาได้นาน 21 วันที่อุณหภูมิ 14 องศาเซลเซียล โดยผลจะมีสีเหลืองปนเขียวและเหี่ยวเล็กน้อย

ที่กล่าวมาเป็นการเก็บรักษาผลมะนาว แต่ถ้าจะเก็บแต่น้ำมะนาวสามารถทำได้โดยนำผลมะนาวมาคั้นน้ำเก็บใส่ขวดแก้ว แล้วนำไปเก็บรักษาไว้ในอุณหภูมิภายในตู้เย็นก็เป็นวิธีการที่สะดวกไปอีกแบบหนึ่ง ซึ่งการเก็บรักษาวิธีนี้ก็จะสามารถเก็บรักษาไว้ได้นานเป็นเดือน ขอแนะนำก่อนที่จะนำผลมะนาวไปเก็บรักษาในระยะยาวนั้น ควรมีการเตรียมผลมะนาวโดย การคัดเลือกผลมะนาว ที่ปราศจากบาดแผลโรคและแมลง โดยนำไปล้างทำความสะอาดด้วยน้ำผสมกับโซเดียมไฮโปรครอไรท์ (Sodiumhyprochlorite) โดยใช้ความเข้มข้าน 100-200 ppm และควรเปลี่ยนน้ำล้างทำความสะอาดให้บ่อยครั้ง หลังจากล้างผลมะนาวเสร็จแล้ว ให้นำผลมะนาวผึ่งผมให้แห้งก่อนนำไปเก็บรักษา

วิธีการต่างๆ ที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้นสามารถนำมาประยุกต์ใช้ร่วมกันได้เพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพในการยีดอายุการเก็บรักษาผลมะนาวให้อยู่ได้นานวันยิ่งขึ้น ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อพี่น้องเกษตรกรและผู้บริโภค สามารถเลือกพิจารณาว่าจะนำวิธีการใดไปใช้ได้บ้างในการแก้ปัญหาให้กับตัวของท่านเองต่อไป