วิธีปลูกมะนาว อีกทางเลือกของการเพิ่มรายได้ โดย ไพบูลย์ ทองกุญชร

ปัจจุบันมี “มะนาว” หลากหลายสายพันธุ์ที่โดดเด่นทั้งรูปผล น้ำมาก และปลูกง่ายจึงเป็นอีกทางเลือกของผู้ที่คิดจะปลูกมะนาวในวันข้างหน้า

มะนาว ผลไม้คู่ครัวคนไทย เพื่อการปรุงรสอาหารให้มีรสเปรี้ยวปัจจุบันเกษตรกรให้ความสนใจปลูกมะนาวเป็นการค้ากันมาก ด้วยราคาขายมะนาวที่ค่อยข้างดีในระยะ 2-3 ปีที่ผ่านมา จึงเป็นแรงจูงใจให้เกษตรกรหันมาปลูกมะนาวกันมาก เป็นเหตุให้พื้นที่การปลูกมะนาวเพิ่มขึ้น

มะนาวเป็นผลไม้อีกชนิดหนึ่งที่สนนราคาซื้อขายไม่ค่อยแน่นอน บางปีราคาขายดีด้วยสภาพลมฟ้าอากาศดี แต่บางปีราคาขายก็ตกต่ำ เนื่องจากสภาพลมฟ้าอากาศแปรปรวนไม่เอื้ออำนวยต่อการติดผลผลิตของมะนาวประกอบกับบางปีมีผลผลิตมะนาวออกมามากจนล้นตลาดส่งผลให้ราคามะนาวถูกลง แต่เกษตรกรก็ยังกล้าเสี่ยงที่จะปลูกมะนาวเป็นการค้า โดยเฉพาะการทำมะนาวให้เกิดลในช่วงฤดูแล้งราวเดือนมีนาคม-เมษายน ระยะนี้โดยธรรมชาติมะนาวจะติดผลน้อยทำให้ราคามะนาวในท้องตลาดสูง บางปีมะนาวผลหนึ่งราคาพุ่งสูงถึงผลละ 8 บาทก็มี ใครทำมะนาวให้ติดผลดกสามารถเก็บผลผลิตขายในช่วงที่มะนาวติดผลน้อยได้มากเท่าไหร่ นั่นก็หมายถึงรายได้ที่เป็นรางวัลตอบแทนกลับคืนมาจนเป็นกอบเป็นกำเห็นหน้าเห็นหลังกันมากขึ้น

เมื่อมะนาวเป็นผลไม้ที่น่าเสี่ยงเช่นนี้ จึงมีการพัฒนาสายพันธุ์มะนาวกันขนานใหญ่ได้มะนาวสายพันธุ์ใหม่ออกมาหลายหลายสายพันธุ์แต่ผลผลิตและคุณภาพมะนาวจะดีมากน้อยเพียงไร หรือเกษตรกรชาวสวนมะนาวและผู้บริโภคจะให้การต้อนรับอย่างไร ก็ต้องให้กาลเวลาเป็นเครื่องพิสูจน์ ว่าจะมีมะนาวพันธุ์ใดโดดเด่นออกมาคู่ครัวคนไทยในอนาคตบ้าง

“มะนาวแป้นพิจิตร 1” เป็นหนึ่งสายพันธุ์ใหม่ที่เกษตรกรชาวสวนมะนาวให้การตอบรับในระดับหนึ่ง ล่าสุดก็มี “มะนาวแป้นวิเศษ” เปิดตัวออกสู่ยุทธจักรมะนาวอีกสายพันธุ์หนึ่ง คุณไพบูลย์  ทองกุญชร เกษตรกรผู้ปลูก “มะนาวแป้นวิเศษ” ที่สวนตั้งอยู่เลขที่ 117/5 หมู่ 5 ตำบลท่าช้าง อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง “คุณไพบูลย์” กล่าวว่า

“พี่ชายทำสวนมะนาวใหญ่อยู่ที่วิเศษชัยชาญ ปลูกมะนาวสายพันธุ์แป้นพิจิตรหรือพันธุ์พิจิตร 1 และแป้นรำไร ขายทั้งกิ่งพันธุ์และผลมะนาวแล้ววันหนึ่งก็พบว่ามีมะนาวอยู่ต้นหนึ่งติดผลออกมาผิดแปลกจากมะนาวแป้นรำไพและแป้นพิจิตร”

“คุณไพบูลย์” กล่าวว่า ผลมะนาวที่แปลกแตกต่างออกมานั้น มีลักษณะผลใหญ่ เปลือกบาง น้ำหอม รสเปรี้ยวจัด เมล็กค่อนข้างน้อยรางน้ำละเอียด บีบคั้นน้ำหมดจากรางน้ำ ผิดเปลือกเกลี้ยงดูออกมัน สีเขียวอ่อน หูใบลักษณะใบหอก โคนใบเหมือนปลายหอก ลักษณะการติดผลเป็นกระจุก ที่ขั้วผลไม่มีจุก ใบลักษณะกลมมน ทรงต้นเป็นพุ่ม กิ่งจะแตกข้างเป็นส่วนใหญ่

“คุณไพบูลย์” กล่าวอีกว่า ลักษณะเหล่านี้จะแตกต่างจากมะนาวแป้นรำไรและแป้นพิจิตร กล่าวคือมะนาวแป้นพิจิตรเป็นมะนาวที่ทนต่อโรคแคงเกอร์ ติดผลตลอดปี ผลใหญ่น้ำมากแต่เปลือกค่อนข้างหนา ที่ขั้วผลลักษณะเป็นปลายแปลมมีจุกเหมือนดอกพิกุล ใบเรียวยาวค่อนข้างหนาและก็จะแตกต่างจากมะนาวแป้นรำไพอย่างเห็นได้ชัดที่มีทรงผลกลมออกแป้น

“จากนั้นก็มีการขยายพันธุ์ด้วยการตอน ผลปรากฎว่าได้มะนาวต้นใหม่ออกมาแตกต่างจากมะนาวทั่วไป จึงมั่นใจว่าน่าจะเป็นมะนาวสายพันธุ์ดีที่แตกออกมาจากพันธุ์เดิม จะเป็นด้วยการผสมพันธุ์ข้ามเกสรหรืออย่างไรไม่ทราบได้ พี่ชายจึงตั้งชื่อมะนาวที่พงใหม่นี้ว่า “มะนาวแป้นวิเศษ” เพื่อเป็นเกียรติแก่อำเภอวิเศษชัยชาญที่อยู่อาศัย

“คุณไพบูลย์” กล่าวอีกว่า มะนาวแป้นวิเศษที่ตนปลูกอยู่ขณะนี้ปลูกด้วยวงบ่อรองซีเมนต์ โดยการทำวงบ่อรองซีเมนต์ขึ้นมาเองกว้าง 1 เมตร สูง 60 เซนติเมตร จะต่างจากวงบ่อรองซีเมนต์ทั่วๆ ไปที่กว้าง 80 เซนติเมตร สูง 70 เซนติเมตร ที่ต้องทำบ่อรองขนาดพิเศษขึ้นมาก็เพราะต้องการหนี้น้ำที่มีมักจะท่วมแทบทุกปี

“คุณไพบูลย์ บอกว่า การปลูกมะนาวในวงบ่อรองซีเมนต์ ข้อจำกัดคือ ระบบรากของมะนาวจะอยู่ในพื้นที่บังคับ แต่พอถึงช่วงที่ต้องการทำมะนาวนอกฤดุโดยการบังคับให้ติดผลจะทำได้ดีกว่ามะนาวที่ปลูกบนพื้นดิน ถ้าเกษตรกรจะปลูกโดยใช้วงบ่อรองซีเมนต์ธรรมดาที่มีขายทั่วๆ ไปก็ได้ไม่ต้องทำเองให้ยุ่งยาก พอได้วงบ่อรองซีเมนต์มาก็หาที่ตั้งบ่อรองให้เหมาะสม หากจะปลูกหลายๆ ต้นต้องวางรองให้ห่างกันพอสมควร ระยะห่างควรอยู่ที่ 4 x 4 เมตร เพราะมะนาวแป้นวิเศษทรงพุ่มจะออกกว้าง หากปลูกระยะชิดเกินไปจะทำให้การดูแลรอบๆ ต้นไม่สะดวก

วงบ่อรองซีเมนต์ควรเจาะรูที่ด้านล่าง 3 รูป ให้ระบายน้ำออกสะดวก พอเตรียมรองภาชนะปลูกเรียบร้อยก็หาดินที่ปลูกต้มไม้มาปลูก หรือจะให้หน้าดินผสมกับปุ๋ยคอกเก่า สัดส่วนหน้าดิน + ปุ๋ยคอกเก่า + ใบไม้แห้ง + กากมะพร้าวสับ ผสมคลุกเคล้าให้ทั่วแล้วนำไปใส่ลงในบ่อรอง พยายามย่ำดินบนขอบรองให้แน่นพอสมควร ใส่ดินผสมลงไปจนแน่นบ่อรองก็เอากิ่งพันธุ์มะนาวแป้นวิเศษลงปลูก จะใช้ฟูราดานรองก้นหลุมป้องกันปลวกเล็กน้อยก็ได้ จากนั้นก็กลบดินกลบโคนต้นให้แน่นเอาฟางคลุมรดน้ำให้ชุ่ม ลงปลูกใหม่ๆ รดน้ำทุกวันจนดินรัดรากดีแล้วจจึงห่างกันเป็น 2-3 วันครั้ง สังเกตดินโคนต้นพอชุ่มอย่าให้แฉะหรือแห้งแข็งเกินไป

มะนาวแป้นวิเศษ ปลูกในวงบ่อซีเมนต์ สวนมะนาวจักรวาล

ปล่อยให้ต้นอ่อนเจริญเติบโตสังระยะยาว 2 เดือนกว่าจึงใช้ปุ๋ย 25-7-7 พอประมาณ ให้ดูใบการจริญเติบโตของต้น ระยะนี้ต้องคอยป้องกันหนอนชอนใบและแมลงมาลงทำลายใบอ่อน ให้ใส่ปุ๋ย 2 เดือนครั้ง มะนาวจะติดผลเร็วหรือช้าอยู่ที่คนปลูกว่าจะดูแลเอาใจใส่รดน้ำให้ปุ๋ยสม่ำเสมอเพียงใด ดูแลดีๆ 6-7 เดือนมะนาวก็ติดผลได้ แต่อย่างช้าราวปีครึ่งถึง 2 ปี ก็จะได้เห็นผลมะนาวแน่นอน

“คุณไพบูลย” กล่าวอีกว่า หากจะ บังคับมะนาวให้ติดผลช่วงหน้าแล้ง ประมาณเดือนมีนาคมถึงเมษายน ซึ่งถือว่าเป็นช่วงที่มะนาวติดผลยากถึงไม่ติดเลย การบังคับให้มะนาวติดผลช่วงนี้ก็ต้องเริ่มปฏิบัติกับต้นมะนาวตั้งแต่เดือนกันยายนหรือตุลาคม โดยการให้ปุ๋ยมะนาวเพื่อให้ต้นสะสมอาหารทางโคนให้ปุ๋ย 8-24-24 แล้วก็ฉีดพ่นปุ๋ยเกล็ดทางใบใช้สูตร 0-52-34 ระยะนี้รดน้ำให้ชุ่มทุกวันดูจนกระทั่งใบมะนาวเขียวเข้มเป็นมัน จากนั้นจะใช้วิธีการงดการให้น้ำโดยการนำเอาพลาสติดดำคลุมโคนต้นคลุมรอง วิธีนี้สามารถงดน้ำกับต้นมะนาวได้ 100% จนกระทั่งใบมะนาวเหี่ยวประมาณ 80% ของทรงพุ่มก็ให้เอาพลาสติกดำที่คลุมอยู่ออก รดน้ำให้ชุ่มตามด้วยปุ๋ย 8-24-24 แล้วก็โชยน้ำทุกวันหรือวันเว้นวันก็ได้ ไม่กี่วันต้นมะนาวจะแทงตาดอกให้เห็น ระยะนี้ต้องฉีดยาป้องกันหนอนชอนใบเพิ่มคอปเปอร์ป้องกันโรคแคงเกอร์บางๆ เกษตรกรอาจจะเพิ่มแคลเซียมโบรอนอีกก็ได้

จากดอกมะนาวพัฒนาเป็นผลก็ยังต้อง ฉีดยากำจัดแมลง และคอปเปอร์อยู่พอมะนาวติดเป็นผลขนาดมะเขือพวงใส่ปุ๋ยสูตรเสมอ 7-10 วัน/ครั้ง มะนาวจะติดดอกไปจนถึงเก็บผลใช้ระยะเวลาการเจริญเติบโตประมาณ 5 เดือน

“ถ้าบังคับมะนาวช่วงกันยายน-ตุลาคมก็จะสามารถเก็บผลมะนาวในเดือนมีนาคม-เมษายนได้ วิธีนี้กำลังเป็นที่นิยมกันมาก”

“คุณไพบูลย์” กล่าวทิ้งท้ายว่า มะนาวแป้นวิเศษจะติดผลดกมาก สามารถทยอยเก็บผลไปได้อีกหลายเดือนหลังจากเก็บผลรุ่นแรกแล้ว หากท่านที่สนใจแต่ยังไม่แนใจในรายละเอียดก็สอบถามหรือจะมาดูต้นจริงๆ ที่สวนได้เลย โทรมาก่อนที่ 086-708-0613

“ผมไม่ได้มุ่งเน้นไปที่การค้าแต่อย่างใด แต่เห็นว่าเมื่อได้มะนาวพันธุ์ดีๆ ออกมา ก็อยากให้พี่น้องเกษตรกรมีโอกาสเพิ่มผลผลิตมะนาวในสวนของท่านได้บ้าง”

“คุณไพบูลย์  ทองกุญชร” เกษตรกรหนุ่มแห่งบ้านหมู่ 5 ตำบลท่าช้าง อำเภอวิเศษชัยชาญ จังหวัดอ่างทอง กล่าวในที่สุด